همراه با خبر | کرمانشاه

دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه

درباره ی آمپول‌های لاغری؛ از اوزمپیک و مونجارو تا اسپارتینای ایرانی

به گزارش پایگاه خبری سلامت 24 در گفت و گو با دکتر امیر صابر متخصص تغذیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه : چاقی امروزه به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های سلامت جهان تبدیل شده است. بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، بیش از یک میلیارد نفر در جهان با چاقی دست و پنجه نرم می‌کنند و این بیماری در سال ۲۰۲۴ با ۳.۷ میلیون مرگ مرتبط بوده است. در سال‌های اخیر، موج جدیدی از داروهای تزریقی کاهش وزن، چشم‌انداز درمان این بیماری مزمن را دگرگون کرده است.

در دسامبر ۲۰۲۵، سازمان جهانی بهداشت برای نخستین بار دستوالعمل رسمی خود را برای استفاده از این داروها در درمان چاقی بزرگسالان منتشر نمود و چاقی را به عنوان یک بیماری مزمن و پیچیده معرفی کرد که نیازمند مراقبت مادام‌العمر است.

سه داروی اصلی؛ از مکانیسم تا تفاوت‌ها

دکتر صابر گفت : داروهای جدید لاغری با تقلید از هورمون‌های طبیعی روده، اشتها را کاهش داده و احساس سیری ایجاد می‌کنند. در این میان، سه داروی اوزمپیک، مونجارو و اسپارتینای ایرانی بیش از سایرین مورد توجه قرار گرفته‌اند.

اوزمپیک با مادهٔ مؤثر سماگلوتاید، نخستین نسل از این داروها محسوب می‌شود. این دارو با اثر بر روی یک گیرنده هورمونی به نام GLP-1، مسیر مرتبط با سیری و اشتها را تحریک می‌کند. بر اساس کارآزمایی بالینی STEP-1، مصرف هفتگی ۲.۴ میلی‌گرم سماگلوتاید به همراه تغییر در سبک زندگی، پس از ۶۸ هفته به طور میانگین منجر به کاهش ۱۴.۹ درصدی وزن بدن شده است.

مونجارو با مادهٔ مؤثر تیرزپاتاید، نسل جدیدتر و قوی‌تری از این داروهاست. تیرزپاتاید به طور همزمان روی دو گیرنده هورمونی GIP و GLP-1 اثر می‌گذارد و به همین دلیل عملکرد قوی‌تری دارد. بر اساس مطالعهٔ معتبر SURMOUNT-۱ که در مجله پزشکی New England منتشر شده، مصرف تیرزپاتاید به مدت ۷۲ هفته به طور میانگین منجر به کاهش ۲۰.۲ تا ۲۲.۹ درصدی وزن بدن شده است.

اسپارتینا، نسخهٔ تولید داخل ایران از داروی تیرزپاتاید است که در مرداد ۱۴۰۴ با قیمتی معادل یک‌پنجم نمونه‌های خارجی وارد بازار شد. این دارو که توسط شرکت دانش‌بنیان ایرانی تولید شده، علاوه بر کاهش وزن، قند خون سه‌ماهه را به طور متوسط ۲.۵ درصد کاهش می‌دهد و برای درمان چاقی و آپنهٔ خواب نیز تأییدیه گرفته است.

مقایسهٔ اثربخشی؛ تیرزپاتاید در صدر

این متخصص تغذیه افزود :پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که تیرزپاتاید در کاهش وزن مؤثرتر از سماگلوتاید عمل می‌کند. یک متاآنالیز جامع که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، نشان داد تیرزپاتاید به طور معنی‌داری کاهش وزن بیشتری نسبت به سماگلوتاید ایجاد می‌کند (اختلاف میانگین ۴.۲۳ درصد). این برتری در دوزهای بالاتر (بیش از ۱۰ میلی‌گرم) و مدت درمان طولانی‌تر (بیش از ۶ ماه) بیشتر هم می‌شود. به عبارت ساده‌تر، تیرزپاتاید در مقایسه با سماگلوتاید، حدود ۵۰ درصد بیشتر باعث کاهش وزن می‌شود.

فوایدی فراتر از کاهش وزن

مطالعات نشان می‌دهد این داروها فوایدی فراتر از کاهش وزن دارند. کارآزمایی SELECT که نتایج آن در New England Journal منتشر شده، نشان داد مصرف هفتگی سماگلوتاید در افراد دارای اضافه وزن یا چاقی که دیابت ندارند، خطر مرگ ناشی از حوادث عمدهٔ قلبی-عروقی را ۲۰ درصد کاهش می‌دهد.

همچنین پژوهش‌های جدید حاکی از آن است که تیرزپاتاید در مقایسه با سماگلوتاید، با مرگ‌ومیر کمتر و کاهش بیشتر خطر عوارض قلبی و کلیوی همراه است. به بیان دیگر، این داروها علاوه بر کمک به کاهش وزن، از قلب و کلیه‌ها نیز محافظت می‌کنند.

عوارض جانبی در کنار فواید

این عضو هیات علمی در ادمه گفت : لازم به ذکر است با وجود فواید چشمگیر، این داروها می توانند عوارض جانبی مختلفی داشته باشند و استفاده از آنها نیازمند داشتن آگاهی و تحت نظر متخصصین مربوطه باید انجام گیرد.

شایع‌ترین مشکلات استفاده از این آمپولها عوارض گوارشی مانند تهوع، استفراغ، اسهال و یبوست است که اغلب خفیف تا متوسط بوده و عمدتاً در مراحل اولیهٔ افزایش دوز رخ می‌دهد. بر اساس یک بررسی سیستماتیک بر روی بیش از ۳۳ هزار نفر، همهٔ داروهای این گروه به طور معنی‌داری خطر تهوع را افزایش می‌دهند. عوارض جدی‌تر اگرچه نادر هستند، اما شامل پانکراتیت (التهاب لوزالمعده)، بیماری کیسهٔ صفرا و گاستروپارزی (کندی شدید هضم) می‌شوند.

چه کسانی می‌توانند از این داروها استفاده کنند؟

دکتر امیر صابر اشاره داشت : بر اساس دستوالعمل های منتشر شده، این داروها برای همه افراد مناسب نیستند و صرفاً برای افراد دارای نمایهٔ توده بدنی (BMI) بالای ۳۰، یا BMI بالای ۲۷ همراه با بیماری‌های مرتبط با چاقی (مانند دیابت نوع ۲، فشار خون یا چربی خون بالا) تجویز می‌شوند. همچنین مصرف این دارو برای زنان باردار یا شیرده مطلقاً ممنوع است، زیرا ایمنی آن‌ها در این گروه‌ها به اثبات نرسیده است.

همچنین این متخصص تغذیه در پایان گفت : باید به این نکته اشاره نمود که استفاده از دارو به تنهایی نمی تواند مشکل چاقی را حل کند. چاقی یک بیماری مزمن و پیچیده است که نیازمند رویکردی جامع شامل تغییر سبک زندگی اعم از رعایت رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم در کنار دریافت دارو همراه با پشتیبانی طولانی‌مدت از سوی متخصصان سلامت است. همچنین باید در نظر داشت که این داروها درمان قطعی نیستند و قطع مصرف آن‌ها در صورت عدم تغییر در نحوه دریافت غذایی اغلب به بازگشت وزن منجر می‌شود. لذا مصرف این داروها باید تنها تحت نظر پزشک متخصص و به عنوان بخشی از یک برنامهٔ درمانی کامل صورت گیرد. باید حتما در نظر داشت که چاقی یک بیماری مزمن است و درمان آن نیازمند رویکردی جامع و بلندمدت می‌باشد.

تاریخ انتشار : 1405/04/26 - 19:01 - تعداد بازدید: 17